ILGIN Erarslan YanmazFotoğraflarla...

1 Mayıs 77’den 2011’e

77 Kanlı 1 Mayıs’ta 4 yaşındaydım… Hatırladığım tek şey, bir kamyonetin arkasında o müthiş  gürültüden korktuğum ve etrafta koşuşturan gölgeler. Silahların patlamasından sonra çıkan panikte herkes birbirini ezerken, annemin arkadaşı Elif Türkoğlu beni kucakladığı gibi bir  Pikap’ın arkasına yerleştirmiş. Annem ”Elif Teyzen kurtardı senin hayatını” diye anlatır.  O gün hayata veda edenlerin, ezilenlerin hikayesini dinlemek , o gün ne olup bittiğine anlam verebilmek için biraz daha büyümem ve 80’leri de tüm acısıyla yaşamam gerekti.  Orhan Taylan’ın, pankartın arkasında vücutları ve yumrukları sıkıca birbirine geçen bir kadın ve  bir erkek figürü olan yağlıboya tablosu 90’larda legal bir şekilde salon duvarımıza asılınca 1 Mayıs İşçi Bayramı olmaktan daha fazla şey ifade ediyordu benim için.

fotoğraf: bilinmiyor

Kanlı 1 Mayıs’ın 30. yılında 2007’de, 30 yıl önce kim varsa alanda ve olay patlak verdiğinde nerede duruyorlarsa , yine aynı yerde fotoğraflarını çekelim istedik. Muammer fotoğrafları çekecekti, ben ise kişileri organize etmeye çalışacaktım. DİSK ile temasa geçtim, annemin babamım arkadaşlarından Meydan’a gidecekleri bulmam konusunda yardım istedim. Lakin İstanbul Valiliği Taksim Meydanı’nı yeniden yasaklayınca hiçbirşey yapamayacağımız anlayıp vazgeçtik.

Herşeye karşın ben yine de orada olmak istedim, Kazancı Yokuşu’na karanfil bırakmak istedim, fotoğraf çekmek istedim. Bir çember var, çemberin içine sadece görevlileri, sarı basın kartı olanları ve sendikadan olanları alıyorlar.  ”Giremez miyim? ” diye soruyorum basindan bir arkadasa, ”şu taraftan dene ama coplara dikkat et” diye cevap veriyor. Yakınlaşmaya başlayınca havadaki gerginlik kokusunu alıyorum, copun da acısını bildiğim için şansımı zorlamıyorum, bir taksiye binip eve dönüyorum. Devletin inadı sayesinde, gerginliğe yol açacak kadar alınan akla zarar ”önlemler” in eşliğinde ; biber gazı, tüfek dipçiği, taş yağmuru, cop sertliği tadında geçiyor. Elbet bir gün gelecek bu meydan açılacak, şenlikli 1 Mayıs mitingleri olacak…

Kanlı 1 Mayıs’ın 33. yılında meydana doğru yürüyen kortejlerin arasındayım ”1977’de Taksim’deydim” kortejinde, İlerici Kadınlar Derneği‘nin (İKD)  kadınlarıyla ve yine annemin yanında kırmızı çatkımla… Müthiş bir kalabalık ve coşku, 33 yıl öncesini yaşayanlarda belki biraz ürkeklik. Mecidiyeköy’den Taksim’e çoğunlukla 65 yaş civarı kadınların adımlarının hızıyla… Mc Donalds’ın köşesini dönünce rengahenk bir kalabalık. Sendikalardan sendikalı olamayanlara, STK’lara, bağımsızlardan öğrencilere katılım oldukça fazla. Ağızlarda Sarper Özsan’ın sözü ve müziği ile Cem Karaca’nın yorumuyla ”1 Mayıs Marşı”

Geçmişim olan tüm sevdiğim  kadınların arasındayım. Eskisi kadar hızlı yürüyemeseniz de; sayınız eskisi kadar çok olmasa da; kiminiz tansiyonu, kiminizin şekeri bende endişe yaratmış olsa da; bakışlarınız bence hiç değismemiş, aynı gururla ve emin adımlarla yürüyüp, marşlarınızı söylediniz ne güzel…

IKD'liler 1 Mayıs'da

1 Mayıs 2011… Geçen seneki kalabalık olmasa da yollar  hızlı adımlarla aşınıyor. Gözüm bu sefer hep pankartlarda, yanımdaki arkadaşa diyorum ki ”Her 1 Mayıs’da ülkenin güncelini takip etmen mümkün, bak bu sene afişlerde, pankartlarda yazanlara. Yıllardır sosyal olayları takip eden Ali Öz‘ün, şimdiye kadar 1 Mayıs’larda çektiği pankartlı, afişli fotoğrafları yanyana koy al sana yakın Türkiye tarihi!!! ” 1 Mayıs 1977′ye damgasını vuran, ellerinden zincirlenmiş işçi pankartı 34 yıl sonra aynı yerdeydi. Mayıs 1977′de AKM binasına asılan 33×15 metre boyutlarındaki ‘zincirlerini kıran işçi’ pankartı yeniden yapılmış. 12 Eylül 1980 darbesi öncesi yaşananların konu edildiği “Ayhan Hanım” film ekibinin 1 Mayıs olaylarının çekimleri için birebir ölçüleri ile yaptırdığı pankart DİSK’in özel isteği üzerine yeniden AKM’ye asılmış.

Pankartın altından geçerken meydandaki kalabalığa bakınca, hafızam dürttü beni, belirli bir görüntü olmasa da birden 34 yıl önceki korku salınıverdi içime, yüreğim sıkıştı, hızlıca açık alana doğru yürüdüm…

fotoğraflar © Ilgın Erarslan Yanmaz